Những quốc gia châu Á nổi bật với định hướng du lịch xanh

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực lên tài nguyên thiên nhiên ngày càng rõ rệt, du lịch xanh không còn là một khái niệm mang tính xu hướng mà đã trở thành định hướng phát triển chiến lược của nhiều quốc gia châu Á. Từ những hòn đảo nhiệt đới, vùng núi linh thiêng cho đến các đô thị hiện đại, các mô hình du lịch bền vững đang được định hình dựa trên sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn môi trường và gìn giữ giá trị văn hóa. Trong dòng chảy đó, Sri Lanka được nhắc đến như một hình mẫu tiêu biểu với các tour packages sri lanka gắn liền thiên nhiên, cộng đồng và di sản bản địa, song hành cùng nhiều quốc gia khác đang từng bước khẳng định vị thế du lịch xanh tại châu Á.

Du lịch xanh tại châu Á – Khi tăng trưởng không đánh đổi môi trường

Du lịch xanh (green tourism hoặc sustainable tourism) được hiểu là hình thức du lịch hướng đến việc giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên, tôn trọng văn hóa bản địa và tạo ra giá trị kinh tế bền vững cho cộng đồng địa phương. Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), du lịch bền vững cần đáp ứng đồng thời ba trụ cột: môi trường – xã hội – kinh tế, trong đó yếu tố con người và hệ sinh thái phải được đặt ngang hàng với lợi ích thương mại.

Tại châu Á, nơi sở hữu hơn 60% dân số toàn cầu và hàng loạt hệ sinh thái đa dạng bậc nhất thế giới, du lịch xanh mang ý nghĩa sống còn. Nhiều quốc gia từng đối mặt với tình trạng quá tải du lịch (overtourism), ô nhiễm môi trường, xói mòn văn hóa bản địa. Chính từ những bài học đó, các chiến lược phát triển mới đã được hình thành, chuyển trọng tâm từ “du lịch đại trà” sang “du lịch có trách nhiệm”.

Thay vì chạy theo số lượng khách, các quốc gia này ưu tiên chất lượng trải nghiệm, thời gian lưu trú dài hơn, mức chi tiêu cao hơn và sự tham gia sâu của cộng đồng địa phương. Du lịch xanh tại châu Á vì thế không chỉ là bảo vệ thiên nhiên, mà còn là một cách tái định nghĩa giá trị của hành trình khám phá.

Sri Lanka – Điểm sáng của du lịch xanh gắn với cộng đồng và thiên nhiên hoang dã

Sri Lanka thường được gọi là “giọt nước mắt của Ấn Độ Dương”, không chỉ bởi vị trí địa lý độc đáo mà còn bởi sự đa dạng sinh thái hiếm có trên một diện tích khiêm tốn. Quốc gia này sở hữu rừng mưa nhiệt đới, cao nguyên trà, bờ biển nguyên sơ và hệ động vật hoang dã phong phú, trong đó có voi châu Á, báo Sri Lanka và nhiều loài đặc hữu.

Chiến lược du lịch bền vững mang tầm quốc gia

Theo Sri Lanka Tourism Development Authority (SLTDA), du lịch bền vững được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của chiến lược phục hồi và phát triển ngành du lịch hậu khủng hoảng. Các chính sách tập trung vào việc giới hạn tác động môi trường, kiểm soát xây dựng tại khu bảo tồn, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp du lịch áp dụng tiêu chuẩn xanh như giảm nhựa dùng một lần, tiết kiệm năng lượng và sử dụng lao động địa phương.

Nhiều khu vực như Sinharaja Forest Reserve (di sản thiên nhiên UNESCO) hay Vườn quốc gia Yala áp dụng mô hình du lịch sinh thái với số lượng khách giới hạn mỗi ngày, đảm bảo cân bằng giữa trải nghiệm và bảo tồn.

Du lịch trải nghiệm – yếu tố tạo nên chiều sâu

Một trong những điểm khác biệt của Sri Lanka là cách quốc gia này lồng ghép du lịch vào đời sống bản địa. Các hành trình tham quan đồn điền trà ở Nuwara Eliya, lưu trú homestay tại làng chài miền Nam hay trải nghiệm ẩm thực truyền thống tại gia đình địa phương không chỉ mang lại thu nhập trực tiếp cho cư dân mà còn tạo nên sự kết nối cảm xúc giữa du khách và điểm đến.

Chính sự kết nối đó khiến các sản phẩm du lịch tại Sri Lanka vượt ra khỏi khái niệm “tham quan”, trở thành những hành trình học hỏi và thấu hiểu. Đây cũng là lý do nhiều du khách quốc tế ưu tiên lựa chọn các tour được thiết kế theo hướng bền vững, cá nhân hóa và có trách nhiệm với môi trường.

Bhutan – Du lịch xanh dựa trên triết lý hạnh phúc quốc gia

Nếu Sri Lanka đại diện cho mô hình du lịch xanh gắn với thiên nhiên và cộng đồng, thì Bhutan lại là ví dụ điển hình của du lịch được kiểm soát chặt chẽ dựa trên triết lý phát triển độc đáo.

“High value, low impact” – Giá trị cao, tác động thấp

Bhutan là quốc gia tiên phong trong việc áp dụng chính sách du lịch “giá trị cao – tác động thấp”, yêu cầu du khách chi trả mức phí tối thiểu mỗi ngày, bao gồm lưu trú, hướng dẫn viên và đóng góp cho phát triển bền vững. Mục tiêu không phải hạn chế du khách, mà đảm bảo rằng mỗi hành trình đều mang lại lợi ích thiết thực cho quốc gia và người dân.

Theo báo cáo của UNDP, hơn 70% diện tích Bhutan được bao phủ bởi rừng, và quốc gia này cam kết duy trì trạng thái carbon âm. Du lịch, trong trường hợp này, không phải là mối đe dọa mà là công cụ hỗ trợ bảo tồn.

Trải nghiệm gắn với tâm linh và thiên nhiên

Các hoạt động du lịch tại Bhutan tập trung vào trekking, thiền định, khám phá tu viện và lễ hội truyền thống. Không có khu nghỉ dưỡng quy mô lớn hay hoạt động giải trí ồn ào, Bhutan hướng du khách đến sự tĩnh lặng, chậm rãi và chiêm nghiệm. Đây là một hướng tiếp cận du lịch xanh mang tính triết lý, nơi trải nghiệm tinh thần được đặt cao hơn tiêu dùng vật chất.

Nhật Bản – Du lịch xanh trong bối cảnh đô thị và làng quê truyền thống

Nhật Bản thường được biết đến với công nghệ và đô thị hiện đại, nhưng đằng sau đó là một chiến lược du lịch xanh tinh tế, kết nối hài hòa giữa thành phố và nông thôn.

Phục hồi làng quê thông qua du lịch bền vững

Chính phủ Nhật Bản thúc đẩy mạnh mẽ các chương trình du lịch nông thôn (rural tourism) nhằm giải quyết vấn đề già hóa dân số và suy giảm cộng đồng địa phương. Những ngôi làng như Shirakawa-go hay vùng Noto Peninsula trở thành điểm đến hấp dẫn nhờ kiến trúc truyền thống, nông nghiệp hữu cơ và lối sống chậm.

Du khách được khuyến khích lưu trú tại ryokan truyền thống, tham gia canh tác, nấu ăn và các lễ hội địa phương – những trải nghiệm vừa chân thực vừa có giá trị bảo tồn.

Giao thông xanh và quản lý điểm đến

Hệ thống giao thông công cộng hiệu quả giúp Nhật Bản giảm đáng kể lượng khí thải từ du lịch. Bên cạnh đó, nhiều thành phố áp dụng công nghệ quản lý dòng khách, phân bổ thời gian tham quan và phát triển các điểm đến vệ tinh nhằm giảm áp lực lên những khu vực quá tải như Kyoto hay Tokyo.

Việt Nam – Tiềm năng lớn của du lịch xanh dựa trên đa dạng sinh học và văn hóa

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tiềm năng phát triển du lịch xanh lớn nhất Đông Nam Á nhờ sự đa dạng sinh học, hệ thống di sản phong phú và cộng đồng địa phương giàu bản sắc.

Từ du lịch sinh thái đến du lịch cộng đồng

Các mô hình du lịch cộng đồng tại Sa Pa, Hà Giang, miền Tây Nam Bộ hay Quảng Nam cho thấy khi người dân địa phương trở thành chủ thể của du lịch, giá trị bền vững được nhân lên. Du khách không chỉ tham quan mà còn tham gia vào đời sống thường nhật, từ lao động sản xuất đến sinh hoạt văn hóa.

Theo Tổng cục Du lịch Việt Nam, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng là hai phân khúc được ưu tiên phát triển trong chiến lược đến năm 2030, gắn với bảo tồn tài nguyên và nâng cao sinh kế cho người dân vùng sâu vùng xa.

Thách thức và cơ hội

Dù tiềm năng lớn, du lịch xanh tại Việt Nam vẫn đối mặt với thách thức về quy hoạch, quản lý và nhận thức. Tuy nhiên, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của du khách quốc tế và nội địa đang tạo ra động lực mạnh mẽ để ngành du lịch chuyển mình theo hướng bền vững hơn.

Du lịch xanh không còn là lựa chọn, mà là tương lai của châu Á

Những quốc gia như Sri Lanka, Bhutan, Nhật Bản hay Việt Nam cho thấy du lịch xanh không phải là mô hình xa xỉ hay mang tính hình thức. Đó là kết quả của tầm nhìn dài hạn, sự đồng thuận giữa chính phủ – doanh nghiệp – cộng đồng và sự thay đổi trong kỳ vọng của du khách.

Theo báo cáo của World Economic Forum, hơn 70% du khách toàn cầu cho biết họ sẵn sàng lựa chọn và chi trả cao hơn cho các sản phẩm du lịch có trách nhiệm với môi trường. Điều này cho thấy du lịch xanh không chỉ đúng về mặt đạo đức, mà còn bền vững về mặt kinh tế.

Trong bức tranh chung của châu Á, mỗi quốc gia chọn một cách tiếp cận khác nhau, nhưng cùng hướng đến một mục tiêu: phát triển du lịch mà không đánh đổi tương lai. Và chính những hành trình được thiết kế có chiều sâu, tôn trọng thiên nhiên và con người sẽ là yếu tố định hình lại cách thế giới nhìn nhận về du lịch châu Á trong những thập kỷ tới.